Waarmee kunnen we u helpen?
Wanneer u leeft met een ernstige aandoening of merkt dat uw gezondheid verandert, kan het waardevol zijn om tijdig stil te staan bij wat voor u belangrijk is. Ook als de laatste levensfase nog niet in beeld is, kan het helpen om alvast na te denken over uw wensen en voorkeuren voor toekomstige zorg en behandeling. Deze gesprekken geven vaak rust, duidelijkheid en meer regie. Ze helpen u en uw naasten om voorbereid te zijn op de toekomst en ondersteunen zorgverleners bij het bieden van zorg die aansluit bij uw persoonlijke situatie en voorkeuren.
Samen nadenken over toekomstige zorg noemen we proactieve zorgplanning (PZP). Op deze pagina leest u wat proactieve zorgplanning inhoudt, welke onderwerpen besproken kunnen worden en hoe u zich op een gesprek hierover kunt voorbereiden.
Vroegtijdig samen in gesprek
Proactieve zorgplanning wordt vaak toegepast binnen de palliatieve zorg, maar kan ook op andere momenten waardevol zijn.
Het gaat over tijdig in gesprek gaan met uw naasten en zorgverlener over wat voor u belangrijk is, nu en in de toekomst. Daarbij staan uw wensen, waarden en grenzen ten aanzien van zorg en behandeling centraal. Door hierover al op een rustig moment te praten, kunnen zorg en behandeling beter aansluiten bij wat voor u belangrijk is.
Samen nadenken over welke zorg past
U bespreekt wat voor u belangrijk is, welke behandelingen of ondersteuning bij u passen en hoe de zorg daarop kan worden afgestemd. Dit kan bijvoorbeeld gaan over activiteiten die u graag wilt blijven doen, hoe u uw dagelijks leven wilt inrichten en welke zorgsituaties u liever wilt vermijden.
Deze gesprekken geven vaak meer duidelijkheid en rust voor uzelf en uw naasten. Belangrijke wensen en afspraken kunnen worden vastgelegd in uw medisch dossier. Omdat wensen kunnen veranderen, kunnen gesprekken en afspraken altijd worden herzien.
Hoe komt zo'n gesprek tot stand?
Wensen, verwachtingen en toekomstige zorg kunnen op verschillende manieren ter sprake komen. Soms nodigt een zorgverlener u hiervoor uit, bijvoorbeeld wanneer u een ernstige aandoening heeft of wanneer uw gezondheid verandert. U kunt er ook zelf om vragen. Een gesprek hierover kan plaatsvinden bij verschillende zorgverleners. Vaak speelt de huisarts hierbij een belangrijke rol. De huisarts kent uw gezondheid, persoonlijke situatie en thuissituatie vaak al langere tijd en kan daardoor een belangrijke gesprekspartner zijn.
Soms vindt een gesprek plaats in het ziekenhuis. Bijvoorbeeld wanneer u onder behandeling bent van een medisch specialist, wanneer er sprake is van een complexe ziekte of behandeling, of wanneer uw zorgverleners verwachten dat het waardevol is om hierover tijdig met u in gesprek te gaan.
Afhankelijk van uw situatie kan het gesprek worden gevoerd met uw huisarts, medisch specialist, verpleegkundig specialist of verpleegkundige. Zorgverleners werken hierbij zo veel mogelijk samen. Belangrijke wensen en afspraken worden, met uw toestemming, met elkaar gedeeld zodat de zorg goed aansluit bij wat voor u belangrijk is. Wilt u hierover in gesprek? Bespreek dit dan met uw huisarts of zorgverlener.
Wat wordt er besproken?
Tijdens een gesprek bespreekt u samen met uw zorgverlener wat voor u belangrijk is. Er zijn geen goede of foute antwoorden en u hoeft niet alles direct te weten. Het gesprek wordt afgestemd op uw persoonlijke situatie.
Onderwerpen die aan bod kunnen komen:
- Wat kwaliteit van leven voor u betekent
- Welke activiteiten of dingen u graag wilt blijven doen
- Welke zorgen of verwachtingen u heeft over de toekomst
- Welke medische behandelingen u wel of niet zou willen
- Wie namens u kan meedenken of beslissen als u dat zelf niet meer kunt
- Welke ondersteuning u en uw naasten nodig hebben
Het gesprek kan op verschillende momenten worden herhaald. Zo blijft de zorg aansluiten bij wat voor u belangrijk is.
Bereid u voor op het gesprek
Er is geen goede of foute manier om u voor te bereiden. Sommige mensen vinden het prettig om een wensenboekje in te vullen, anderen gebruiken liever een keuzehulp. Het kan helpen om hierover vooraf met een naaste te praten. Of het gesprek nu plaatsvindt bij uw huisarts of in het ziekenhuis, een goede voorbereiding kan helpen om uw wensen en vragen helder te krijgen. Door samen stil te staan bij wat voor u belangrijk is, kunnen wensen, vragen en verwachtingen tijdig besproken worden. Kies vooral een manier die bij u past.
Om je te ondersteunen in de voorbereiding, zijn verschillende hulpmiddelen beschikbaar:
- Het Wensenboekje Fryslân helpt je om stap voor stap na te denken over jouw wensen, waarden en voorkeuren voor toekomstige zorg
- Een keuzehulp (Thuisarts) over wensen, zorg en behandeling kan helpen om na te denken over onderwerpen die je mogelijk wilt bespreken met jouw zorgverlener en naasten
- Wanneer u in ons ziekenhuis wordt uitgenodigd voor een gesprek over wensen, verwachtingen en toekomstige zorg, ontvangt u vooraf een voorbereidende vragenlijst. Deze vragen helpen u stil te staan bij onderwerpen die tijdens het gesprek aan bod kunnen komen.
U hoeft niet alles in te vullen of overal een antwoord op te hebben. Het belangrijkste is dat u alvast nadenkt over wat voor u belangrijk is. Dat helpt u, uw naasten en uw zorgverleners om samen passende keuzes te maken.
- pdf Voorbereidende vragenlijst voor een gesprek over zorg en behandeling 560 kB Download
Video: proactieve zorgplanning in de palliatieve fase
Veelgestelde vragen
-
Is proactieve zorgplanning alleen voor de laatste levensfase?
Nee. Proactieve zorgplanning is niet alleen bedoeld voor de laatste levensfase. Het kan juist waardevol zijn om al eerder na te denken over wat voor u belangrijk is wanneer uw gezondheid verandert of wanneer u vooruit wilt kijken naar toekomstige zorg en behandeling. Door tijdig in gesprek te gaan, kunnen zorg en behandeling beter aansluiten bij uw wensen. Daarbij blijft er altijd ruimte voor wat voor u belangrijk is, waaronder behandeling, kwaliteit van leven, zelfstandigheid en hoop.
-
Wanneer kan een gesprek waardevol zijn?
Er is geen vast moment voor een gesprek over wensen, verwachtingen en toekomstige zorg. Vaak ontstaat hiervoor aanleiding wanneer uw gezondheid verandert of wanneer belangrijke keuzes over zorg en behandeling spelen.
Het gesprek wordt bij voorkeur gevoerd op een moment waarop er nog ruimte is om rustig na te denken over wat voor u belangrijk is. U kunt hiervoor worden uitgenodigd door uw huisarts of een zorgverlener in het ziekenhuis, maar u kunt er ook zelf om vragen
-
Wie zijn er bij het gesprek?
Het gesprek vindt meestal plaats met uw huisarts, behandelend arts, verpleegkundig specialist en/of verpleegkundige. Wij adviseren om, als dat mogelijk is, een partner, familielid of andere naaste mee te nemen. Een naaste kan helpen met meedenken, vragen stellen en het onthouden van gemaakte afspraken.
-
Moet ik nu al beslissingen nemen over toekomstige zorg?
Nee. Het doel van deze gesprekken is vooral om na te denken over wat voor u belangrijk is. U hoeft niet direct keuzes te maken.
-
Wat als mijn wensen veranderen?
Dat kan. Wensen en voorkeuren kunnen veranderen door nieuwe ervaringen of veranderingen in uw gezondheid. Daarom kunnen gesprekken altijd opnieuw worden gevoerd en kunnen afspraken worden aangepast.
-
Wat als mijn gezondheid verandert?
Als uw gezondheid verandert, kijken we samen opnieuw naar uw situatie. We bespreken welke zorg, ondersteuning of behandelingen op dat moment passend zijn. Zo blijft de zorg aansluiten bij wat voor u belangrijk is.
-
Worden mijn wensen vastgelegd?
Ja. Belangrijke afspraken en wensen worden, als u daarmee instemt, vastgelegd in uw medisch dossier. Daardoor zijn deze bekend bij de betrokken zorgverleners.