Huidkankercentrum

Photodynamische therapie bij actinische keratose

Inleiding
Uw dermatoloog heeft ervoor gekozen bij u een speciale behandeling toe te passen. Deze informatie heeft tot doel u te informeren over fotodynamische therapie bij de behandeling Actinische Keratose (AK). Wij raden u aan deze folder vooraf goed te lezen, zodat u zich een beeld kan vormen over de aandoening AK en deze speciale behandeling ervan.

Wat zijn Actinische Keratosen?
Actinische Keratosen (AK) worden ook wel zonlichtbeschadigingen genoemd of ‘zonnewratten’. Het zijn meestal kleine, vaak ruw aanvoelende verhoornde plekjes op de huid. De plekjes ontstaan vooral op plaatsen die aan de zon zijn blootgesteld (geweest), zoals gelaat en handruggen.

AK worden vooral op oudere leeftijd gezien, echter mede door veranderde vrijetijdsbesteding, zonnebanken, worden AK ook op steeds jongere leeftijd gezien. Personen die in de tropen zijn geweest of een licht huidtype hebben, of personen die langdurig met immuunsysteem onderdrukkende middelen zijn behandeld, lopen meer risico op het krijgen van AK. Met het ouder worden kan het vóórkomen van AK oplopen tot 80% bij mensen met een licht huidtype (blond / rossig haar).

AK zijn beschadigingen van de huid en vormen een mogelijk voorstadium van huidkanker. Behandeling van AK is daarom zinvol om het gevaar op kankerontwikkeling te voorkomen. Naarmate de AK langer aanwezig is, zal de kans dat er huidkanker ontstaat duidelijk toenemen.

Wat is de behandeling van AK?
AK kunnen op vele manieren behandeld worden: met cryochirurgie (‘bevriezen’), het wegkrabben met een scherpe lepel en dan wegbranden (electro-cauterisatie) of soms moet een plekje er zelf uitgesneden worden met locale verdoving (excideren). Verder kan gebruik worden gemaakt van speciale crèmes die weefsel vernietigen (bv 5-fluorouracil) en laserbehandeling. Soms is het nodig de AK onder plaatselijke verdoving chirurgisch te verwijderen.

Diverse van deze methodes kunnen littekens nalaten en soms blijvende verkleuring van de huid veroorzaken. In speciale gevallen kan gekozen worden voor een geheel nieuwe behandelmethode, namelijk Foto Dynamische Therapie (PDT). Deze methode is erg doeltreffend en wordt naast de behandeling van AK ook gebruikt voor de behandeling van sommige vormen van huidkanker. De resultaten van deze behandeling zijn zeer goed te noemen, dit geldt ook voor het cosmetisch aspect. In uw geval hebben we voor fotodynamische therapie gekozen met name vanwege de effectiviteit, de selectiviteit (gezonde huid wordt niet aangetast) en het cosmetisch resultaat.

Wat is fotodynamische therapie?  
Fotodynamische therapie is een moderne behandeling waarbij de onrustige en kwaadaardige huidcellen extreem gevoelig worden gemaakt voor licht met een bepaalde golflengte (frequentie): namelijk rood licht. Dit gevoelig maken gebeurt door het aanbrengen van een speciale soort crème (5-methyl-ALA crème) en deze laten we drie uur intrekken. Vervolgens vindt de belichting plaats, waarbij de structuur van de onrustige huidcellen aangetast wordt en deze afsterven. Na enkele weken worden de afgestorven cellen vervangen door nieuwe, gezonde huidcellen. Met deze nieuwe methode zijn wereldwijd vele klinische studies verricht en werden AK zeer succesvol met fotodynamische therapie behandeld.  

Hoe verloopt de behandeling?
Een behandeling met PDT kost meer tijd en vindt plaats in dagbehandeling. U wordt hiervoor speciaal op de dermatologie afdeling behandeld door uw dermatoloog en/of een specialistisch verpleegkundige. Een gehele behandelingssessie duurt ruim drie uur. De behandeling vindt volgens een vast protocol plaats waarbij gedurende de behandeling de afwijking met digitale fotografie wordt gedocumenteerd. U ondergaat een eenmalige behandeling, waarbij in principe na 3 maanden een controle afspraak moet worden gemaakt bij uw behandelend dermatoloog.

De behandeling
In de behandeling verwijderen we de oppervlakkige hoornlaag van uw huid door deze voorzichtig weg te schaven. Dit gaat niet of nauwelijks met pijn gepaard;
daarna brengen we een crème aan die methylaminolevulinaat (5 methyl-ALA) bevat. Deze stof wordt selectief door de aangedane huidcellen opgenomen en verandert daar in een licht-gevoelige stof. Deze stof maakt de cellen extreem gevoelig voor (rood) licht;
daarna bedekken we de met crème ingesmeerde huid met een afdekfolie. De optimale inwerktijd van de crème is 3 uur. Meestal merkt u niets, soms kan een lichte kriebel ontstaan.

In de tijd dat u moet wachten op de aanvullende belichting mag u zich vrij bewegen in het ziekenhuis, maar u mag het ziekenhuis niet verlaten. Dit heeft o.a. te maken met het feit dat temperatuurswisseling het effect van de aangebrachte zalf negatief kan beïnvloeden. Na 3 uur wordt de overgebleven crème verwijderd en wordt de huid  schoongemaakt. Dan belichten we de plek(ken) met rood licht. De belichtingstijd is ongeveer 8 tot 12 minuten. Door deze werkwijze worden de ongezonde huidcellen selectief afgestoten.

Wat merk ik van de behandeling?
Bij de meeste patiënten ontstaat een licht gevoel van ongemak tijdens de belichting en een lichte pijnsensatie. In sommige gevallen kan deze pijn relatief sterk zijn, maar die zal niet toenemen tijdens de behandeling. Als u pijn ervaart tijdens de behandeling kunnen we door verkoeling of onderbreking van de behandeling uw pijn verlichten. Houdt u wel in gedachten dat de pijn soms onvermijdelijk is om de behandeling te doen slagen! Mocht u pijn hebben, dan mag u paracetamol gebruiken, vier keer daags 500-1000mg. Na één dag zijn alle pijnklachten meestal geheel weer weg.

Wat gebeurt na de behandeling?  
Er vindt afstoting plaats van de verstoorde huidkankercellen en aanmaak van nieuwe, gezonde cellen. Soms is er nog sprake van lichte pijn (tot 24 uur na behandeling), roodheid (1 tot 2 weken), korstvorming (2 tot 5 dagen), zwellingen (2 tot 4 dagen) en kleurveranderingen van de huid (2 tot 6 weken). Meestal zullen we u circa 3 maanden na de behandeling nogmaals uitnodigen om het resultaat te bekijken en met u te bespreken. In een klein aantal gevallen is een extra behandeling nodig, meestal is 1 behandeling afdoende.

Aanbevelingen voor na de behandeling
Ga niet te lang in de zon, als u in de zon gaat bescherm u met zonnebrandcrèmes. Voor het gelaat biedt een hoofddeksel ook goede bescherming tegen overmatig zonlicht. Patiënten die enkele AK plekjes hebben blijven niet altijd onder controle van een dermatoloog. In dat geval moet u zelf goed bedacht zijn op het ontstaan van nieuwe plekjes en bijtijds u tot een arts wenden. Soms raden wij u aan om onder controle van een dermatoloog te blijven. Hiervoor heeft de afdeling dermatologie en flebologie van ziekenhuis Nij Smellinghe een speciaal controle systeem ontwikkeld (OROS). Mocht u een keer uw afspraak vergeten, dan ontvangt u vanzelf een herinnering van ons.  

Meer informatie nodig?
Voor meer informatie en/of vragen kunt u contact opnemen met het secretariaat van de poli dermatologie, tel.: 0512 - 588801 (op werkdagen van 8.30 tot 12.30 uur).