Kanker - Patiënteninformatie

Deze patiënteninformatie is eigendom van:

Naam:

 

Adres:

 

Postcode:

 

Woonplaats:

 

Telefoon:


 

Inhoudsopgave:

1. Inleiding

2. Belangrijke namen en telefoonnummers

3. Wat is kanker (algemeen)

4. Behandeling van kanker (algemeen)

5. Uw diagnose

6. Uw behandeling

7. Aanvullende begeleiding tijdens en na uw ziekte

8. Verdere informatie

9. Vervolg controles

 

 

1.

 

INLEIDING

 

Inleiding

Na een periode van onderzoek is bij u de diagnose kanker gesteld. Naast allerlei emoties zal dit bericht wellicht ook vele vragen bij u en uw naasten oproepen.
Dit informatieboekje is bedoeld om u zo goed mogelijk voor te bereiden op datgene wat u nog te wachten kan staan.

Afhankelijk van de behandeling ontvangt u, naast algemene informatie, specifieke informatie over de behandeling die voor u van toepassing is. Het is goed u te realiseren dat bij het vaststellen van een aandoening en de behandeling ervan, de situatie voor iedereen weer anders kan zijn.
Daarnaast informeert dit boekje over de gevolgen (bijwerkingen) van deze behandelingen en is er ruimte opgenomen voor het noteren van belangrijke telefoonnummers en ruimte voor het maken van aantekeningen.

Om u goed voor te bereiden op het gesprek met uw arts, wijzen wij u op de website www.b-bewust.nl van de borstkankervereniging. B-Bewust kan u helpen met  de voorbereiding op gesprekken die u heeft met de arts of andere hulpverleners onder andere door het maken van een checklist. Dit kan een hulpmiddel zijn in het maken van keuzes waar u voor komt te staan.
Dit boekje is geen vervanging voor de gesprekken die u heeft met uw arts of andere hulpverleners.

Het gebruik
Dit boekje is uw persoonlijk eigendom. Voor het gebruik raden wij u aan om:

  • uw persoonlijke gegevens in te vullen;
  • dit boekje bij ieder bezoek aan het ziekenhuis, huisarts en andere hulpverleners mee te nemen en eventueel te laten lezen;
  • uw arts en andere hulpverleners te vragen om belangrijke informatie in dit boekje op te schrijven;
  • gebruik te maken van de ruimte in dit boekje om uw vragen en ervaringen te noteren.

Tips

  • Neem zo nodig een vertrouwd persoon mee naar uw afspraken.
  • Noteer vooraf klachten en vragen om deze met uw specialist te bespreken.
  • Voor zowel de hulpverlener als voor u zelf is het heel verhelderend als u duidelijk zegt wat u denkt en/of wilt.
  • Schroom niet iets twee keer te vragen of te zeggen.
  • Wilt u de mening van een andere specialist (een zogeheten second opinion), eventueel in een ander ziekenhuis, overleg dit dan met uw huisarts, specialist en ziektekostenverzekeraar.

Wij wensen u veel sterkte tijdens uw ziekte en behandeling.

2.

 

Belangrijke namen en telefoonnummers

3.

 

Wat is kanker (algemeen)

Wat is kanker
Er zijn meer dan 100 soorten kanker die op verschillende plaatsten in het lichaam kunnen optreden. Iedere soort is anders. Het gemeenschappelijke eraan is dat al deze ziekten een ongeremde celdeling hebben.

Celdeling
Ons lichaam is opgebouwd uit miljarden cellen. De cellen vormen de bouwstenen van ons lichaam. Voortdurend worden nieuwe cellen gevormd. Dit is noodzakelijk om te kunnen groeien, maar ook om beschadigingen en verouderde cellen te vervangen. Nieuwe cellen ontstaan door middel van celdeling. Bij de celdeling ontstaan uit één cel twee nieuwe cellen, die zich op hun beurt ook weer delen, enzovoort. In een gezonde situatie worden alleen nieuwe cellen gemaakt op het moment dat ze nodig zijn; de celdeling wordt nauwkeurig geregeld.

Ontregelde celdeling
Soms gaat er iets mis met de celdeling, door toeval of door beschadiging van de cel. Dit gebeurt wel vaker. Gelukkig heeft een cel verschillende manieren om beschadigingen te repareren. Als dat allemaal niet helpt, krijgt een cel uiteindelijk de opdracht om zichzelf te vernietigen. Pas wanneer de beschadigingen niet goed hersteld worden en een cel zichzelf niet vernietigt, ontstaat een ontregelde celdeling wat kan leiden tot een tumor. Een ander woord voor een tumor is een gezwel.

Goed- en kwaadaardig
Er zijn goedaardige en kwaadaardige tumoren. Alleen bij kwaadaardige tumoren wordt er gesproken van kanker.

  • Bij goedaardige tumoren krijgt ons lichaam de celdeling weer onder controle en verspreiden de cellen zich niet door het lichaam. Een wrat is een voorbeeld van een goedaardige tumor. Wel kan een goedaardige tumor tegen omliggende lichaamsdelen drukken. Dit kan zo hinderlijk zijn, dat de tumor verwijderd moet worden.
  • Bij kwaadaardige tumoren zijn de regelmechanismen zo beschadigd, dat ons lichaam de celdeling niet meer onder controle krijgt. Een kwaadaardig gezwel drukt niet alleen de omliggende organen opzij, maar kan ook daarin naar binnen groeien en/of uitzaaien.

Kanker kan ook ontstaan in bepaalde bloedcellen die in het beenmerg worden aangemaakt, of in het lymfestelsel. Een voorbeeld van kanker van bloedcellen is leukemie; een voorbeeld van kanker van het lymfestelsel is de ziekte van Hodgkin. Bij deze ziekten verstoren kankercellen de werking van het bloed en/of de lymfe.

Uitzaaiingen
Bij een kwaadaardige tumor kunnen cellen losraken. De tumorcellen worden via het bloed en/of de lymfe door het lichaam verspreid. Op deze wijze kunnen kankercellen in andere organen terecht komen en ook daar uitgroeien tot tumoren. Dit noemt men uitzaaiingen of metastasen.

4.

 

Behandeling van kanker (algemeen)

Behandeling van kanker (algemeen)
Voor de behandeling van kanker bestaan er verschillende behandelmethodes. Welke behandeling aan een patiënt wordt voorgesteld, hangt onder meer af van het stadium waarin de kanker zich bevindt, de leeftijd en de algemene conditie van de patiënt. Daarom kan de behandeling van patiënt tot patiënt verschillen.

Doel van de behandeling
Wanneer een behandeling is gericht op het genezen van een patiënt, wordt dat een curatieve behandeling genoemd.
Een adjuvante behandeling wordt gegeven na een andere, de ‘primaire’ behandeling. Na een operatie kan bijvoorbeeld radiotherapie en / of chemotherapie worden gegeven om eventuele nietwaarneembare uitzaaiingen te bestrijden.
Een neo-adjuvante behandeling is vergelijkbaar met de adjuvante behandeling maar wordt gegeven vóór de ‘primaire’ behandeling. Bijvoorbeeld bestraling of chemotherapie voor een operatie om de tumor te verkleinen.
Ook als de ziekte niet meer te genezen is, kan een behandeling gegeven worden, een palliatieve behandeling. Deze behandeling is bedoeld om de ziekte te remmen en/of de klachten te verminderen.

Het kan zijn dat u gevraagd wordt mee te doen aan een behandeling voor wetenschappelijk onderzoek (trial). Middels trials worden behandelingen vergeleken met elkaar en wordt bepaald wat de beste behandeling is voor een bepaald soort kanker. Voor meer informatie hierover zie ook www.kanker.nl zoekterm trials. Hier leest u meer over lopende trials binnen de oncologie.

Tegenwoordig passen artsen steeds vaker een combinatie van onderstaande behandelingen toe.

Chirurgie
Behandeling middels een operatie.

Radiotherapie
Behandeling van kanker door middel van straling.
Zie folder: Radiotherapie (KWF).

Chemotherapie
Behandeling van kanker met celdelingremmende medicijnen.
Zie folder: Chemotherapie (KWF).

Immunotherapie of doelgerichte therapie
Behandeling met middelen die de activiteit van het eigen afweersysteem versterken.
Zie folder: Immunotherapie bij kanker (KWF).

Hormonale therapie
Behandeling van kanker met (anti) hormonen.
Zie folder: Hormonale therapie bij kanker (KWF).

Hyperthermie
Behandeling van kanker met warmte.
Zie folder: Hyperthermie (KWF)

Stamceltransplantatie
Na hoge dosering chemotherapie worden nieuwe gezonde stamcellen toegediend.
Zie folder: Stamceltransplantatie (KWF) .

Het kan gebeuren dat bij u of bij uw arts de indruk bestaat, dat de belasting of de mogelijke bijwerkingen of gevolgen van de behandeling niet (meer) opwegen tegen de te verwachten resultaten.
Als u twijfelt aan de zin van (verdere) behandeling, bespreek dit dan in alle openheid met uw arts. Iedereen heeft het recht om af te zien van (verdere) behandeling.

5.

 

Uw diagnose

6.

 

Uw behandeling
 

 

7.

 

Aanvullende begeleiding tijdens en na uw ziekte

Aanvullende begeleiding
Tijdens of na uw ziekte kunt u te maken krijgen met klachten of problemen die met uw ziekte samenhangen. Dat kunnen klachten van lichamelijke aard zijn of klachten op emotioneel, relationeel, sociaal of spiritueel gebied. Zowel binnen als buiten het ziekenhuis zijn er organisaties en hulpverleners die u kunnen ondersteunen bij het omgaan met deze klachten.

De Lastmeter
Een hulpmiddel om deze klachten duidelijk te krijgen voor uzelf en uw behandelaar is het gebruik van de Lastmeter. De Lastmeter is een vragenlijst waarin u kort aangeeft waar u last van heeft. Deze vragenlijst zal de verpleegkundige of arts met u bespreken en indien gewenst wordt u doorverwezen. U krijgt de Lastmeter in het ziekenhuis uitgereikt.

U kunt ook zelf contact opnemen met de verpleegkundige indien u in contact wilt komen met een van de onderstaande hulpverleners.

Thuiszorg
Als het nodig is om ondersteuning te krijgen van de thuiszorg en/of aanvullende huishoudelijke zorg, kunt u dit met de afdelings- of  mammacareverpleegkundige bespreken. Zij kan dit voor u regelen. Ook kunt u zelf contact opnemen met het CIZ voor thuiszorg of met uw gemeente voor huishoudelijke hulp.

Medisch maatschappelijk werk
U kunt bij het medisch maatschappelijk werk terecht voor vragen en problemen die de diagnose kanker met zich meebrengt. Dit kunnen praktische vragen zijn, die te maken hebben met werk, financiën of woonsituatie. Ook kunnen er vragen zijn van emotionele aard en de gevolgen van de ziekte voor uzelf, uw relatie, gezin en verdere naasten. Het is mogelijk de begeleiding te starten direct na de uitslag, maar ook tijdens of na de behandeling. De begeleiding kan kort of langdurend zijn. Ook uw naasten kunnen een beroep doen op het medisch maatschappelijk werk.

Medische psychologie
Na of tijdens de behandeling van kanker kan het zijn dat het u moeite kost om de ziekte, de behandeling en de gevolgen te verwerken. Dit  kan tot uiting komen in psychische klachten zoals veel piekeren, stemming- of angstklachten of problemen in de omgang met anderen. De klinisch psycholoog brengt samen met u die problemen in kaart en biedt hulp om de klachten te verminderen. Hiervoor is de psycholoog geschoold in kortdurende oncologische psychotherapie (KOP).

Geestelijke verzorging
De diagnose kanker kan ingrijpend zijn in iemands leven. Gedachten over het eigen leven, relaties met anderen, het ouder worden en de dood hangen daarmee samen. Dit geldt ook voor zorgen over de toekomst, afhankelijkheid, verlies of over de zin van het leven. Daarnaast kunnen ingrijpende keuzes die gemaakt moeten worden, zorgen voor verwarring. De geestelijk verzorger is beschikbaar voor u en uw naasten, ongeacht uw geloof- of levensovertuiging. Deze hulp kan bestaan uit gesprekken, maar ook bijvoorbeeld in de vorm van een ritueel.

Fysiotherapie
Voor problemen die te maken hebben met bewegen, kunt u bij de fysiotherapeut terecht. Hierbij kunt u denken aan vermoeidheid of een slechte conditie. De fysiotherapeut kan u adviezen geven over het vaststellen van uw grenzen en het opbouwen van uw conditie. Tevens zal hij/zij samen met u kijken naar de Nederlands norm gezond bewegen, of u hieraan voldoet en u van adviezen hierin voorzien. U wordt begeleid bij het bewegen (trainen en oefenen). De duur, intensiteit en aard van de behandeling zal afhankelijk zijn van uw doel of vragen.

Diëtetiek
Een ziekte als kanker en de behandeling ervan, kan veel van het lichaam vragen. Vaak zijn extra energie, vocht en voedingsstoffen noodzakelijk om u in een goede voedingstoestand en conditie te houden. Zowel voor tijdens of na de behandeling kunt u terecht bij een diëtist. U kunt terecht met vragen over: verminderde eetlust, misselijkheid en braken, smaak- en reukveranderingen, slik- en kauwproblemen, gewichtsveranderingen en stoelgangproblemen. Ook voor mensen met een te hoog BMI kan het noodzakelijk zijn om de diëtiste te consulteren, zij kan dan een afvalprogramma opstellen. We weten inmiddels uit onderzoek dat een verhoogd BMI, dus overgewicht een negatief aspect is op eventueel terugkeren van kanker en het ontstaan van lymfoedeem.

Oncologische revalidatie
Revalideren kan voor, tijdens en na de behandeling. In Nederland bestaat de ervaring dat mensen met kanker door vroegtijdige revalidatie sneller herstellen. We streven er dan ook naar om mensen zo snel mogelijk nadat de diagnose kanker is gesteld, te laten beginnen met een revalidatie programma. Door regelmatig te bewegen, blijft u beter in conditie en heeft u minder last van vermoeidheid.  Daarnaast is het belangrijk om aandacht te hebben voor zingeving en de psychische en sociale gevolgen van kanker. Dit beïnvloed uw herstel in positieve zin.

Na uw behandeling starten met oncologische revalidatie kan ook een optie zijn. Het programma is vooral gericht op het opheffen, het verminderen of het leren omgaan met restklachten, zoals vermoeidheid, conditieverlies, pijn, onzekerheid over de toekomst en eventueel neerslachtigheid. Oncologische revalidatie is een groepsprogramma met afstemming op individuele behoeftes.

Workshop Look Good… Feel Better
Naast de lichamelijke en emotionele problemen die kanker met zich mee kan brengen, kan ook uw uiterlijk behoorlijk veranderen. Soms door de ziekte zelf, soms door de behandeling. De ervaring leert dat een goed verzorgd uiterlijk ook direct een beter gevoel geeft. Daarom wordt de workshop ‘Look Good....Feel Better’ in ons ziekenhuis georganiseerd.
Tijdens deze workshop krijgt u tips en adviezen over de verzorging van uw huid en make-up aan de hand van het ‘12 stappenplan’. Vervolgens gaat u zelf aan de slag met huidverzorgingsproducten. De workshop wordt geleid door een ervaren schoonheidsspecialiste en een haarwerker. Na afloop van de workshop krijgt u een ‘productentasje’ en een instructieboekje mee naar huis.

Alternatieve geneeswijzen
Er zijn vele soorten alternatieve geneeswijzen bekend. Mocht u gebruik willen maken van alternatieve of aanvullende therapieën, dan adviseren wij u dit met uw specialist te bespreken. Zie folder: Aanvullende of alternatieve behandeling bij kanker (KWF).

Care for cancer
U heeft als oncologiepatiënt tijdens en na het behandeltraject vaak extra aandacht nodig. Naast medische klachten spelen er vragen van psychosociale en praktische aard. Care for cancer biedt ondersteuning bij patiënten thuis. Ervaren oncologieverpleegkundigen bespreken met cliënten vragen over bijvoorbeeld praktische gevolgen in de werk- en thuissituatie, mogelijkheden voor aanvullende hulp en zorg en vragen over de diagnose en het behandeltraject (ondersteunend). Vanuit de basisverzekering worden vijf consulten bij u thuis vergoed. U kunt de zorg van Care for cancer zelfstandig of in samenspraak met de huisarts of uw oncologieverpleegkundige aanvragen via www.careforcancer.nl. Voor de verzekering is een handtekening van de behandelend specialist nodig.

 

8.

 

Verdere informatie

9.

 

Vervolg controles