Logopedie op de afdeling Neurologie

Wanneer is logopedie nodig?
Logopedie is nodig als u problemen heeft met taal, spraak, slikken, uw stem of uw gehoor. Op de afdeling Neurologie richten de logopedisten zich met name op het verbeteren van het slikken en het verbeteren of herstellen van het vermogen tot communiceren. 
 
Wat doet een logopedist?
Een logopedist doet  onderzoek naar taal-, spraak- en slikproblemen. Op basis van dat onderzoek maken we, in overleg met u, een verbeterplan. Voorlichting en adviezen geven aan uw omgeving zijn ook belangrijke taken van de logopedist.
 
Door de afdeling Neurologie worden de logopedie met name ingeschakeld voor de diagnostiek en behandeling van afasie, dysartrie en slikstoornissen. Hieronder leest u meer over deze logopedische problemen.
 
Afasie
Afasie is een taalstoornis die ontstaat door schade aan de hersenen, meestal na een CVA.
Een CVA (in de volksmond ‘beroerte’ genoemd) verstoort de bloedsomloop in de hersenen. Op de plaats waar te weinig bloed komt, ontstaat zuurstofgebrek en sterven de hersencellen af. In de hersenen liggen allerlei gebieden met verschillende functies. Zo zijn er gebieden die betrekking hebben op het gehoor, het spraakvermogen en het taalgebruik. Wanneer er hersencellen afsterven in een gebied, wordt de functie daarvan verstoord; er treedt een functiestoornis op. Hoe erg de gevolgen hiervan zijn, hangt onder meer af van de grootte van het getroffen gebied.
 
Ieder mens gebruikt taal. Praten, het vinden van de juiste woorden, begrijpen, lezen, schrijven en gebaren maken zijn onderdelen van ons taalgebruik. De twee belangrijkste taalgebieden liggen in de linkerhersenhelft. Wanneer er als gevolg van hersenletsel één gedeelte van deze gebieden niet meer goed functioneert, dat taalproblemen geven. Zo’n taalprobleem noemt men een afasie.
 
Afasie is bij iedereen anders. De ernst en de omvang ervan zijn onder meer afhankelijk van de plaats en de ernst van het hersenletsel, het vroegere taalvermogen en iemands persoonlijkheid. Sommige mensen met afasie kunnen wel goed taal begrijpen, maar hebben moeite met het vinden van de juiste woorden of met het bouwen van zinnen. Anderen spreken juist wel veel, maar wat zij zeggen is voor de gesprekspartner niet of moeilijk te begrijpen. Deze mensen hebben vaak grote problemen met het begrijpen van taal. Het taalvermogen van de meeste mensen met afasie bevindt zich ergens tussen deze twee uitersten.
 
Afasie betekent bijna altijd dat iemand problemen heeft om zijn gedachten duidelijk te maken; de communicatie met anderen verloopt moeilijk(er), ondanks dat diegene over het algemeen over zijn volledige intellectuele capaciteiten beschikt.
 
Als er sprake is van een afasie onderzoekt de logopedist eerst welke problemen er precies zijn met het taalvermogen en de communicatie, onder meer door het afnemen van een taaltest. Hiermee brengen we in kaart wat de communicatieve mogelijkheden zijn.
 
Afhankelijk van de uitslag van het logopedisch onderzoek, en in overleg met u, start een behandeling. Vaak worden oefeningen gedaan om het begrijpen, spreken, lezen en schrijven te verbeteren.
Uw directe omgeving betrekken we ook bij de behandeling en geven we voorlichting en adviezen.
 
De logopedische behandeling heeft als doel de communicatie tussen u en uw omgeving zo optimaal mogelijk te laten verlopen, door gebruik te maken van alles wat u nog wel kunt. Het resultaat van de behandeling is afhankelijk van vele factoren en daarom moeilijk voorspelbaar.
 
Op de afdeling werken we met een communicatieschrift als het spreken niet goed lukt. In dat schrift zit ook een vragenlijst met vragen over uw achtergrond. De informatie uit de vragenlijst en het communicatieschrift gebruiken we bij de behandeling, maar ook om een gesprek op gang te krijgen. Daarnaast kunt u het schrift zelf gebruiken, bijvoorbeeld om dingen in aan te wijzen die u niet kunt zeggen.
 
Dysartrie
Een dysartrie is een stoornis in het spreken, als gevolg van hersenletsel (bijvoorbeeld door een CVA of door de ziekte van Parkinson). Ruwweg zijn er drie types dysartrie: de spraak is te slap, te gespannen of ongecoördineerd. Bij een dysartrie is iemand niet in staat om zijn mond- en tongspieren op de juiste manier te bewegen. Vaak is er ook sprake van verlamming van een gedeelte van de mondspieren. Er is dan te weinig spanning in de spieren, waardoor een slappe spraak ontstaat. Soms is er sprake van teveel spanning in de mondspieren, met een gespannen spraak als resultaat. Als u geen controle heeft over uw spieren, ontstaat een ongecontroleerde spraak. In alle gevallen is iemand moeilijk te verstaan.
 
Logopedische therapie kan helpen en richt zich in eerste instantie op het verbeteren van de motoriek van de mond- en tongspieren, zodat u weer meer controle over uw spieren krijgt. Daarna oefenen we op klankniveau en woordniveau en, als dat goed gaat, op zinsniveau. Als u niet (voldoende) tot spreken komt, kunnen we dit compenseren met het gebruik van een communicatiehulpmiddel, zoals een schrift, een letterkaart of een taalzakboek.
 
Slikstoornissen
Ook het oefenen van het slikken is een aandachtsgebied van de logopedist. Als u na een CVA bent opgenomen op de afdeling Neurologie wordt altijd eerst een slikproef afgenomen. De uitslag van de slikproef bepaalt of u kunt starten met normale of verdikte voeding of dat er sondevoeding moet komen. Als het slikken niet goed gaat, komen wij langs. Ons doel is dan het herleren van het normale slikproces en het voorkomen van complicaties, zoals een longontsteking na verslikken.
Samenwerken

We nemen deel aan het multidisciplinaire overleg, waarin we met alle betrokken disciplines een behandelplan  voor u opstellen. Ook hebben we regelmatig contact met de verpleegkundigen, om zo uw behandeling zo goed mogelijk op die van de verpleging af te stemmen. De verpleging kan soms meehelpen met de logopedische therapie, door bijvoorbeeld oefeningen te doen als wij afwezig zijn. We hebben ook contact met uw familie ; het begeleiden en informeren van de omgeving is een belangrijke taak van de logopedist. Ook kunnen we aan familie adviezen en oefeningen geven om u te helpen.
Naast deze contacten hebben we contact met logopedisten van andere ziekenhuizen, zijn we lid van de Nederlandse Vereniging voor Logopedie en Foniatrie en staan we ingeschreven bij het Kwaliteitsregister voor Paramedici.

Bereikbaarheid
Elke werkdag is er, vanaf 9:00 uur, een logopedist ( Wilma Hooghiemster-Kwant of Antsje de Jong)  aanwezig op de afdeling Neurologie. Ze zijn bereikbaar via de afdelingsbalie op telefoonnummer (0512) 588 445 en via de mail: logopedie@nijsmellinghe.nl. U kunt altijd een afspraak met hen maken als u meer wilt weten over de logopedische behandeling, dit kan eventueel ook via de verpleging.