Inleiding

Bij u is een gezwel vastgesteld dat kwaadaardig is. Een kwaadaardige tumor kan uitzaaien naar de lymfeklieren. Het is belangrijk om te weten of er een uitzaaiing in de lymfeklier zit.
Met röntgenfoto's, scans en echografie is niet te zien of er uitzaaiingen in lymfeklieren zitten. Alleen door de lymfeklieren te verwijderen en te onderzoeken kan worden vastgesteld of er wel of geen uitzaaiingen in de lymfeklieren aanwezig zijn.

Schildwachtklier procedure

Sinds enige jaren is bekend dat ieder deel van het lichaam één eigen lymfebaan heeft voor afvoer van vocht uit dat deel van het lichaam. Deze lymfebaan komt uit in een eerste lymfeklier, de schildwachtklier. Vanuit de schildwachtklier gaan lymfebanen naar meerdere andere klieren. Bij kwaadaardige gezwellen kunnen kankercellen via de lymfebanen in lymfeklieren komen en daar uitgroeien.
Als in de schildwachtklier (of poortwachtersklier) geen uitzaaiingen aanwezig zijn, is de kans zeer groot dat in andere lymfeklieren ook geen uitzaaiingen zitten.
Een nieuw ontwikkelde operatietechniek maakt het mogelijk deze belangrijke lymfeklier op te sporen en vervolgens alleen deze te verwijderen. De schildwachtklier bevindt zich meestal in de oksel of in de lies. Soms komt het voor dat er meer dan een schildwachtklier aanwezig is.

Uit onderzoek blijkt dat de schildwachtklier bij meer dan 90% van de patiënten kan worden opgespoord. Voor de operatie worden röntgenfoto’s gemaakt. In minder dan 10% van de gevallen wordt de schildwachtklier niet gevonden met radioactiviteit en blauwe kleurstof. In een klein percentage (minder dan 5%) kan het zijn dat de schildwachtklier 'schoon' is, maar dat in andere klieren toch tumorcellen voorkomen. Deze tumorcellen kunnen na verloop van tijd tot ontwikkeling komen. Mogelijk moeten alsnog de lymfeklieren verwijderd worden.

bron: KWF Kankerbestrijding
bron: KWF Kankerbestrijding

Het nadeel van het verwijderen van meerdere lymfklieren is dat klachten kunnen optreden, zoals:

  • Gevoelstoornissen 
  • Verhoogde gevoeligheid voor infecties
  • Bewegingsbeperking
  • Ophoping van vocht in arm/been (lymfoedeem).


Vanwege deze nadelen is gezocht naar een methode om met een kleinere operatie en minder schadelijke gevolgen dezelfde informatie te krijgen over de aan- of afwezigheid van uitzaaiingen in de lymfklieren.

Opsporen en verwijderen van de schildwachtklier

Op de dag voor de operatie wordt op de afdeling Nucleaire Geneeskunde met een injectie een kleine hoeveelheid radioactieve stof om het gezwel gespoten. Dit duurt ongeveer 10 minuten. Deze stof gaat dan door de lymfebaan naar de schildwachtklier. Die wordt, na ongeveer 10 minuten, zichtbaar door de toegediende radioactieve stof. Na twee uren worden er foto’s gemaakt.
De schildwachtklier bevindt zich meestal in de oksel of lies. Deze plaats wordt met een stip op de huid gemarkeerd. Het maken van de foto's neemt ongeveer een half uur in beslag. Als er na twee uren nog niets zichtbaar is, wordt een afspraak gemaakt om op een later tijdstip foto’s te maken. De hoeveelheid radioactiviteit is gering en niet schadelijk.
Tijdens de operatie spuit de chirurg ook een kleine hoeveelheid blauwe kleurstof om het gezwel. Deze kleur gaat naar de schildwachtklier, die daardoor meestal blauw kleurt.
De chirurg kan de schildwachtklier herkennen aan de blauwe kleur en aan de radioactiviteit. Het verwijderen van de schildwachtklier neemt ongeveer een half uur in beslag. Direct hierna wordt tijdens dezelfde operatie de kwaadaardige tumor verwijderd of een re-excisie gedaan.

De opname en de operatie

In principe wordt volstaan met een dagopname. De operatie gebeurt meestal onder narcose en duurt ongeveer een uur.
Na de operatie kan nog niets gezegd worden over het wel of niet aanwezig zijn van uitzaaiingen in de schildwachtklier.
De eerste 1 tot 2 uur na de operatie ligt u op de uitslaapkamer. Zodra u voldoende wakker bent, gaat u terug naar de afdeling.
Bij ontslag uit het ziekenhuis krijgt u een afspraak op de polikliniek met de behandelend chirurg en de oncologieverpleegkundige voor de uitslag.

Bijwerkingen en complicaties

De eerste dag na de operatie kan de urine groen van kleur zijn doordat de kleurstof via de nieren wordt uitgescheiden. In uitzonderlijke gevallen kan een allergische reactie optreden. De blauwe kleurstof die tijdens de operatie wordt ingespoten, kan soms nog weken te zien zijn rond het litteken.
Zoals bij alle operaties bestaat er altijd een kleine kans op een nabloeding of infectie.

De uitslag

Voor de uitslag van het onderzoek van de schildwachtklier en de tumor krijgt u een afspraak op de polikliniek. De schildwachtklier wordt samen met het gezwel opgestuurd naar het laboratorium voor onderzoek. De schildwachtklier wordt met speciale technieken onderzocht, zodat zelfs weinig kwaadaardige cellen toch worden gevonden. De uitslag van de schildwachtklier duurt minimaal een week. Als er geen tumorcellen worden gevonden in de schildwachtklier, hoeven de overige lymfeklieren niet verwijderd te worden. 

Vragen?

Heeft u na het lezen van deze informatie nog vragen dan kunt telefonisch contact opnemen met de oncologieverpleegkundige:
telefoonnummer (0512) 588 521.