Fysiotherapeutische behandeling
Fysiotherapie is het vak dat zich bezig houdt met het verbeteren en behouden van de functie van het houdings- en bewegingsapparaat met behulp van bewegings- en oefentherapie.
Bij bijvoorbeeld patiënten met borstkanker begint de zorg voor het houdings- en bewegingsapparaat al voor de operatie en zal zich tot na het ontslag voortzetten. Hierbij is het van belang dat een patiënt zodanig leert zijn arm te gebruiken dat er een optimaal evenwicht ontstaat tussen lymfproductie en lymfafvloed. door speciale spier- en ademhalingsoefeningen wordt de lymfafvloed geoptimaliseerd.
De complexe problematiek rond lymfoedeem draagt bij aan het sterk invalidiserende karakter van de aandoening. Lymfoedeem vraagt om een gedegen geïntegreerde aanpak. Voor de integrale behandeling van de lymfoedematische patiënt is er een belangrijke plaats weggelegd voor de fysiotherapeut.
Niveaus
Om de klachten van de patiënt te inventariseren wordt de aandoening beschreven op drie niveaus:
-
Stoornisniveau
Een stoornis is een afwijking in of verlies van functies van anatomische eigenschappen.
-
Activiteitenniveau
Het activiteiten niveau beschrijft het niveau van functioneren.
-
Participatieniveau
Het participatie niveau beschrijft welke problemen de persoon ondervindt bij het deelnemen aan het maatschappelijk leven.
Persoonlijke en omgevingsfactoren bepalen samen met de aanwezige stoornissen, activiteiten en participatieproblemen het prognostisch gezondheidsprofiel van de patiënt. Met de conclusies uit het fysiotherapeutisch onderzoek en het prognostisch gezondheidsprofiel wordt door de therapeut samen met de patiënt een behandelplan opgesteld. Uitgangspunt is hierbij de hulpvraag en het toekomstperspectief van de patiënt.
Doelen
De behandeling kan zich derhalve richten op de volgende doelen:
- geven van informatie en voorlichting ten aanzien van o.a. ziekte inzicht
- bevorderen van de lymfestroom
- verminderen van pijn
- vergroten van de mobiliteit
- vergroten van spierkracht
- overwinnen van angst voor inspanning
- verminderen van bewegingsarmoede
- leren kennen van en omgaan met lichamelijke beperkingen
- vergroten van het uithoudingsvermogen
- verminderen van spierspanning
- lichaamsbewustwording/ontspanning
- verbeteren van houding en werkhouding
Om deze doelen te bereiken heeft de fysiotherapeut/oedeemtherapeut de keuze uit de volgende therapeutische middelen: oefentherapie, manuele therapie, voorlichting, manuele lymfdrainage, compressietherapie(bandageren, lymfapress), TENS (Trans Electro Neuro Stimulatie) ter pijnbestrijding en therapeutische elastische kousen.
Op stoornisniveau bestaat de oefentherapie uit spierversterken, aanzetten van de spierpomp, ontspanning, mobiliseren en reconditioneren.
Oefeningen om de kuitspierpomp te versterken
(door deze voetoefeningen wordt de lymfafvloed sterk gestimuleerd)
Oefeningen schouders
(één van de vele oefeningen die ook vermeldt staan in het boek 'Lymfoedeem in de praktijk', dit is een oefening uit het oefenschema uitgegeven door de Lymphedema Association of Austalia, waarbij men de schouders op en neer beweegt)
Op activiteitenniveau bestaat de therapie uit het opnieuw aanleren waar de grenzen liggen tussen belasting en belastbaarheid. Hierbij wordt gebruik gemaakt van o. a. lichaamsbewustwording en graded activity programma's. Op participatieniveau wordt het voorgaande toegepast tijdens de ADL, het werk, hobby`s etc.
Kennis over lymfoedeem is vaak fragmentarisch aanwezig bij de verschillende
disciplines. Daarom is een multidisciplinaire samenwerking absoluut
noodzakelijk.
Aan het toepassen van oefentherapie bij lymfoedeem patiënten worden
speciale eisen gesteld.
De kennis hiervan is aanwezig bij fysiotherapeuten die zijn opgeleid tot
oedeemtherapeut.
Links
Website van de Nederlandse Vereniging van Fysiotherapie binnen de Lymfologie
Bron
"Lymfoedeem in de praktijk'', onder redactie van: R.J. Damstra
Informatie polikliniek fysiotherapie Ziekenhuis Nij Smellinghe
Laatste wijziging: 1 Februari 2007