Radiologie
Wat is Radiologie? Radiologie is het stellen van een diagnose, het onderkennen van de aard en de plaats van een ziekte door middel van stralen. Alhoewel er wel onderscheid is tussen Radiodiagnostiek, Radiologie en Röntgenologie, werden deze namen in Nederland door elkaar gebruikt. De vereniging van de radiologen heeft recent gekozen voor de naam "Radiologie" en heet dan ook "Nederlandse Vereniging voor Radiologie"
De radioloog is een arts die gespecialiseerd is in het verrichten van onderzoek en het stellen van diagnoses met behulp van stralen of apparaten die de weefsels en organen van het lichaam zichtbaar maken.
De radioloog kan met röntgen- en ander onderzoek constateren of een lichaamsdeel of orgaan ziek of gezond is. Als de behandelend huisarts of specialist niet met zekerheid kan zeggen wat een patient mankeert, laat hij in overleg met de radiodiagnost een "foto" maken. De diagnose en het advies van de radiodiagnost is meestal bepalend.
Radiodiagnostische onderzoeken
Vrijwel elke structuur van het lichaam kan in beeld worden gebracht.Sommige onderzoeken worden gedaan volgens een vastgestelde procedure, zoals een foto van de borstkas (thoraxfoto) of het skelet. Deze foto's worden dan door de laborant(e) gemaakt en door de radiodiagnost beoordeeld. Ander onderzoek is echter ingewikkelder en wordt dan ook door de radiodiagnost zelf uitgevoerd met de assistentie van de laborant(e). Dit geldt vooral voor het onderzoek van maag- en darmstelsel en van bloedvaten (angiografie).Tevoren wordt elke patient uitvoerig over zo'n onderzoek voorgelicht.
Computer Tomografle (C.T.)
Bij Computer Tomografie, beter bekend als CT-scan, ligt de patient op een tafel die in een soort "ring" wordt geschoven. In deze "ring" bevindt zich een ronddraaiende bron, die rontgenstralen uitzendt. Met behulp van een computer kan zo de dwarsdoorsnede van het lichaam in beeld worden gebracht. De CT-scan is in staat "schijfjes" lichaam in beeld te brengen. Door meerdere "schijfjes" vast te leggen op de monitor, krijgt de radiodiagnost de juiste informatie over de verschillende organen en hun relatie onderling. Computer Tomografie is een zeer belangrijk onderzoek geworden in de radiologie en vergt veel kennis van de radiodiagnost en de radiologisch laborant. Vooral voor onderzoeken van organen (buik) en de hersenen die op een andere manier moeilijk zichtbaar zijn te maken, wordt de CT-scan toegepast. Voorheen was hiervoor vaak een operatie nodig.
Echografie
Echografie bestaat al een jaar of twintig, maar er worden nog steeds nieuwe toepassingsmogelijkheden voor gevonden. Echografie werkt volgens het principe van registratie van teruggekaatste (voor de mens niet waarneembare) geluidsgolven (echo!). Bij dit soort onderzoek wordt er eerst een gelei op de huid boven het te onderzoeken orgaan gebracht. Via een soort microfoontje dat geluidsgolven uitzendt en ontvangt, worden de bewegende organen in beeld gebracht.
Magnetische Resonantie
Magnetische Resonantie, MR, ook wel MRI (imaging) genoemd, is de nieuwste ontwikkeling binnen de Radiodiagnostiek. Er komen steeds meer van deze nog vrij dure apparaten in Nederland. Net als bij de CT-scan ligt de pati‰nt op een tafel die in een "koker" wordt geschoven en houdt contact met de radiologisch laborant door middel van een microfoon. De werking van MR is echter niet gebaseerd op rontgenstralen, maar op magnetische velden en radiogolven. De computer zet signalen, die als reactie op de magnetische werking worden uitgezonden, om in beelden. De arts krijgt nu een doorsnede van het orgaan op zijn scherm. Vanaf het scherm worden de foto's genomen. Voor de patient is het onderzoek geheel pijnloos. Het enige dat hij ervaart zijn de geluiden van de radiogolven. De voordelen van MR zijn de uitgebreide onderzoeksmogelijkheden, het feit dat alle organen en weefsels in het lichaam tot in detail zichtbaar kunnen worden gemaakt. MR wordt vooral toegepast bij het diagnostiseren van hersenziekten, tumoren, kanker en bloedvaten. Voor zover bekend heeft MR geen schadelijke gevolgen voor het lichaam.
Behandelende Radiodiagnostiek
Met behulp van de radiodiagnostische apparatuur verricht de radioloog ook bepaalde ingrepen. Een veel toegepaste behandeling is het "dotteren" van vaten. Met een ballonnetje, dat in de vaten wordt opgeblazen, worden vernauwde vaten verwijd. Rond de hartstreek voert de cardioloog deze behandeling uit.
Het stelpen van inwendige bloedingen gebeurt door het in de (slag)ader aanbrengen van een klein slangetje. Hierdoor wordt bloedstelpend materiaal gespoten en wordt het bloedvat kunstmatig afgesloten (emboliseren).
Het draineren van organen In sommige gevallen zit een orgaan verstopt en moet het worden gedraineerd. Als dit bijvoorbeeld de nieren betreft, wordt een slangetje (katheter) aangebracht door de buikwand naar de nieren. De nieren worden op deze manier toch ontlast. Als de lever verstopt zit door bijvoorbeeld een abces, zal de radiodiagnost een abcesdrainage aanbrengen.
Deze verrichtingen worden door de radiodiagnost gedaan omdat hierbij constant controle door middel van echografie of rontgenapparatuur nodig is.
Toekomst
Nieuwe onderzoeksterreinen, vooral op het gebied van echografie en Magnetische Resonantie, worden nog verder ontgonnen. Door al deze technische verbeteringen van apparatuur en ook door de uitbreiding van specialistische kennis kan de radiodiagnost meer op foto's waarnemen. Afwijkingen worden dan eerder herkend, waardoor patienten ook beter kunnen worden geholpen.
De ontwikkelingen in de Radiodiagnostiek gaan snel. Bij patienten die tien jaar geleden nog niet konden worden geholpen, kan nu tijdig een diagnose worden gesteld. En nog steeds wordt er hard gewerkt om het radiodiagnostisch onderzoek nog veiliger, goedkoper en beter te maken.