Osteoporose: geprotocolleerde aanpak in Nij Smellinghe
Met ingang van juni 2005 is het weer mogelijk in Nij Smellinghe de botdichtheid
te meten. Een nieuwe botdensitometer met de DEXA techniek (Dual Energy X-Ray
Absorptiometry) is dan operationeel. Een belangrijk apparaat om osteoporose =
botontkalking aan te tonen. Tegelijkertijd start ook de geprotocolleerde aanpak
van osteoporose met een osteoporosepoli. Enkele leden van de maatschap Interne
Geneeskunde (E. Blaauwwiekel en J.Beentjes) fungeren in dit proces als
coördinatoren.
Huisartsen in de regio kunnen het onderzoek voor hun patiënten via deze
osteoporosepoli laten regelen, maar kunnen het onderzoek ook zelf rechtstreeks
bij de afdeling Radiologie aanvragen.
Wat is osteoporose
Osteoporose betekent letterlijk poreus bot. Het is een aandoening die bestaat uit het verdwijnen van de kalk uit het bot en de achteruitgang van het botweefsel zelf. Daardoor wordt het bot zwakker en zullen eerder breuken optreden. De meest voorkomende breuken als gevolg van osteoporose zijn de pols-, heup- en wervelbreuken. Osteoporose (in de volksmond beter bekend als botontkalking) is een aandoening die zowel bij vrouwen als bij mannen voorkomt. Osteoporose komt in principe vaker bij oudere mensen dan bij jongere mensen voor.
Normale botgroei
In botten wordt voortdurend nieuw botweefsel aangemaakt en oud botweefsel afgebroken. Dat is normaal. Het is als een muur waarin telkens oude stenen worden vervangen door nieuwe. Bij een kind in de groei wordt meer botweefsel aangemaakt dan afgebroken. Op hogere leeftijd wordt meer botweefsel afgebroken. Voor de stevigheid van de botten is voldoende lichaamsbeweging en goede voeding belangrijk, niet alleen tijdens de groei maar gedurende de rest van het leven.
Hoe ontstaat osteoporose?
Osteoporose ontstaat als er te weinig bot wordt aangemaakt en/of te veel bot wordt afgebroken. Mogelijke oorzaken zijn onvoldoende lichaamsbeweging of te weinig kalk (calcium) in de voeding, tijdens de groei of in de jaren daarna. Roken of overmatig alcoholgebruik kunnen osteoporose bevorderen. In de eerste jaren na de overgang wordt het bot sneller afgebroken. Vrouwen hebben daardoor op hogere leeftijd meer kans op osteoporose dan mannen. Ook kunnen bepaalde ziekten (bijvoorbeeld van de schildklier) of medicijnen langdurig gebruik van ‘bijnierschorshormonen’(corticosteroiden) osteoporose veroorzaken.
Wat zijn de klachten?
Osteoporose geeft op zich geen klachten. Maar met osteoporose is er wel meer kans dat men iets breekt, bijvoorbeeld een pols of een heup. Een botbreuk door osteoporose ontstaat meestal pas op hogere leeftijd. Op die leeftijd is er ook meer kans om te vallen. Ook kan een ruggenwervel inzakken, waardoor men krommer of kleiner wordt. Je hoeft daar niets van te merken, maar soms kan het rugpijn geven. Lage rugpijn wordt echter zelden door osteoporose veroorzaakt.
Wanneer wordt de botdichtheid gemeten?
Iedereen krijgt dezelfde adviezen om osteoporose tegen te gaan. Daarvoor is het niet nodig de botdichtheid te meten. Alleen als men vermoedt dat er een extra kans is op een botbreuk, wordt de botdichtheid gemeten. Bijvoorbeeld als men ‘te’ gemakkelijk een bot gebroken heeft of langdurig veel corticosteroïden gebruikt.
Protocollaire aanpak
Uit onderzoek blijkt dat bij patiënten van 50 jaar en ouder die een heup of
pols breken in veel gevallen sprake is van osteoporose. Een goede reden om bij
deze patiënten een botdichtheidmeting te verrichten. Dat gaat plaatsvinden
bij alle patiënten ouder dan 50 jaar met een recente fractuur, bij een
wervelfractuur bij vrouwen ongeacht de leeftijd en bij mannen > 50 jaar. Ook
bij die patiënten waarbij normaal gesproken geen botbreuk zou mogen
optreden wordt een botdichtheidmeting verricht. Tevens worden vrouwen ouder dan
60 jaar met 3 of meer risicofactoren en bij vrouwen ouder dan 70 jaar met 2 of
meer risicofactoren een botdichtheidmeting uitgevoerd.
Binnen Nij Smellinghe worden door alle specialisten waar deze
patiëntencategorieën behandeld worden de patiënten voor een
advies doorgestuurd naar de osteoporosepoli. Zoals al gemeld kunnen ook de
huisartsen uit de regio hun patiënten aanmelden voor deze osteoporosepoli.
In nauwe samenwerking met de huisartsen en het Medisch Coördinatie Centrum
‘De Compagnons’ wordt een werkafspraak osteoporose ontwikkeld.
Het onderzoek
De botdichtheidmeting wordt op afspraak uitgevoerd op de afdeling Radiologie. Met de botdensitometer worden metingen gedaan ter plaatse van de linker en de rechter heup en van de wervelkolom. Deze metingen resulteren in een afbeelding van het lichaamsdeel en in een reeks getallen, die aangeven of er ja dan niet sprake is van osteoporose. Het gehele onderzoek neemt circa 15 minuten in beslag.
Aan de hand van de resultaten van de onderzoeken wordt een behandelingsplan
opgesteld. Eventueel kan dit worden geadviseerd aan de huisarts die de verdere
behandeling dan verder overneemt.
Laatste wijziging: 18 Januari 2007