Steriliseren zonder narcose
Sterilisatie bij de vrouw kan nu ook met een eenvoudige patiëntvriendelijke
techniek, zonder narcose, zonder sneetjes (en littekens) in de buikwand, en
zonder opname.
De nieuwe sterilisatiemethode is een soort kijkoperatie via de schede van de vrouw. De ingreep wordt hysteroscopisch (letterlijk: kijken in de baarmoeder) uitgevoerd, wat wil zeggen dat via de vagina een kijkbuis naar binnen wordt gebracht. Die is ‘geladen’ met een twee centimeter lang, flexibel spiraaltje. Het flexibel spiraaltje bevat geen hormonen en is gemaakt uit materialen die al lang bij andere medische ingrepen worden gebruikt. Vanuit de baarmoeder worden in beide eileiders een spiraaltje ingebracht. Binnen een periode van twaalf weken sluiten de aangebrachte spiraaltjes de eileiders volledig af. Tot nu toe gebeurde het steriliseren in hoofdzaak laparoscopisch en onder narcose. De techniek van de hysteroscopie wordt al geruime tijd in Nij Smellinghe uitgevoerd o.a. om afwijkingen uit de baarmoederholte te verwijderen. De ingreep gebeurt poliklinisch. In totaal is de patiënt er een halfuur mee kwijt en kan met 45 minuten weer naar huis.
Sterilisatie wordt vaak beschouwd als een mannenzaak. Zeker in Nederland, het
land met relatief het hoogste aantal gesteriliseerde mannen in de wereld. Nu is
dat op zich niet zo vreemd als je bedenkt dat de ingreep bij een man een stuk
minder belastend was dan bij een vrouw. Sterilisatie bij de man, ook wel
vasectomie genoemd, is een kleine operatieve ingreep, waarbij de zaadleiders
worden doorgesneden en afgebonden. Hierdoor wordt voorkomen dat de eicel van de
vrouw in contact kan komen met de zaadcellen van de man en er een bevruchting
kan plaatsvinden. De ingreep vindt poliklinisch en onder plaatselijke verdoving
plaats.
Kijkbuisoperatie
Bij sterilisatie van de vrouw worden de eileiders afgesloten. Dit gebeurt – op dit moment – meestal via een kijkbuisoperatie (laparoscopie). De gynaecoloog maakt een sneetje van ongeveer één centimeter in de onderrand van de navel. Via die opening wordt de buik gevuld met koolzuurgas. Dit is nodig om een goed zicht op de eileiders en de baarmoeder te krijgen. Vervolgens wordt via een tweede sneetje vlak boven de schaamstreek het instrument ingebracht waarmee de gynaecoloog de operatie uitvoert. De eileiders kunnen op verschillende manieren worden afgesloten. In Nederland worden meestal ringetjes en clips gebruikt, maar de eileiders kunnen ook worden dichtgebrand. De operatie vindt plaats in dagbehandeling onder algehele narcose. Ook hier komen complicaties zelden voor. Direct na de ingreep kun je wel last hebben van buikpijn en soms ook pijn in de schouder, doordat het ingespoten koolzuurgas het middenrif prikkelt. Deze klachten verdwijnen meestal nog dezelfde dag. Een sterilisatie is direct veilig, al zul je zolang je buik nog gevoelig is, weinig zin in seks hebben!
Nieuwe methode
Naast de ‘oude’ methode, is er nu ook een nieuwe techniek,
overgewaaid vanuit de Verenigde Staten: de Essure-methode. Die vrouwen die al
voor sterilisatie kozen, zullen nu voor de nieuwe methode kiezen. Maar er is ook
een heel grote groep, die de drempel om in het ziekenhuis opgenomen te worden te
hoog vindt, omdat er algehele narcose en opname nodig was.
Essure is een klein, soepel spiraaltje, dat via de vagina en de baarmoederhals
in beide eileiders wordt aangebracht. Het lichaam zorgt er vervolgens zelf voor
dat de eileiders in drie maanden tijd dichtgroeien met weefsel. Na die drie
maanden wordt er ter controle een echo gemaakt. Pas dan ben je er zeker van of
de sterilisatie geslaagd is of niet; tot die tijd moet je dus een extra
voorbehoedsmiddel gebruiken.
Een kleine tien minuten
De ingreep vindt poliklinisch plaats, verdoving is niet nodig. De totale
behandeling duurt ongeveer een half uur, het plaatsen van de Essure duurt echter
slechts een kleine tien minuten. Groot voordeel is eveneens dat de ingreep
plaatsvindt via de natuurlijke weg, de vagina, en je er dus geen littekens aan
overhoudt.
De Essure-methode is overigens een variant op Ovabloc, een
sterilisatiebehandeling waarbij een vloeibare siliconenmassa in de beide
eileiders wordt gespoten, die stolt en zo de eileiders afsluit. De methode
bestaat in Nederland al meer dan tien jaar, maar wordt desondanks in slechts een
klein aantal ziekenhuizen toegepast.
Definitief onvruchtbaar?
Geen enkele vorm van anticonceptie sluit zwangerschap voor honderd procent uit. Ook sterilisatie niet, ook al is de kans op zwangerschap zeer klein. Voor sterilisatie bij vrouwen geldt dat na toepassing van de ‘oude’ methode tussen de twee en vijf op de duizend vrouwen in verwachting raken, waarbij het voor zich spreekt dat een vrouw van 28 jaar meer kans heeft om zwanger te raken dan een vrouw van 38. Met de Essure-methode zijn op dit moment wereldwijd veertienduizend vrouwen gesteriliseerd in drieëneenhalf jaar tijd. Van hen is tot nog toe niemand zwanger geraakt.
Hersteloperatie
Bij vrouwen komen ook hersteloperaties voor. De kans op een zwangerschap na een hersteloperatie hangt onder meer af van de gebruikte sterilisatiemethode en de plaats waar de eileiders afgesloten zijn. Bij het dichtbranden van de eileiders is de kans vijftig procent, maar als er een ringetje of clip is gebruikt wordt de kans groter, namelijk wel tachtig procent. Sterilisatie met de Essure-methode is niet herstelbaar en dus écht definitief.
Seks na de ingreep
In tegenstelling tot wat vaak wordt gedacht, heeft sterilisatie, zowel bij de
man als bij de vrouw, geen invloed op je seksleven. Je kunt net als voorheen een
erectie en/of orgasme krijgen. Het enige verschil bij de man is dat er geen
zaadcellen meer in het sperma zitten.
Ook kom je als vrouw niet eerder in de overgang. Eigenlijk verandert er in
hormonaal opzicht niets, tenzij je met de pil stopt: dan komt je eigen
menstruatiecyclus weer op gang. De eicel wordt net als in andere situaties
waarin er geen bevruchting plaats vindt, door het lichaam opgeruimd.
Bronvermelding: Santé Medisch Journaal – Man/vrouw: wie laat zich steriliseren: Sonja Crielaard
Laatste wijziging: 17 Januari 2007