Lymfoedeemkliniek

Nadat zorgvuldige diagnostiek heeft plaats gevonden bij een patiënt met zwelling van een arm, been of gelaat en de diagnose lymfoedeem is gesteld, bestaan er diverse behandelingen.

Met name indien de lymfafvloed is verstoord, bijvoorbeeld door een operatie waarbij lymfklieren zijn weggehaald of indien er aangeboren minder functionerende lymfbanen zijn, vormt ML- therapie een belangrijke vorm van behandeling.

De behandeling van lymfoedeem bestaat uit oedeemtherapie die de volgende onderdelen bevat: manuele lymfedrainage, oedeem- en fibrosegrepen, compressietherapie en bewegings- en ademhalingsoefeningen. In een aantal gevallen zal de oedeemtherapeut daarnaast gebruik maken van een drukgolfapparaat of "pressotherapie of lymfpress", dat ALLEEN in combinatie met ML-en compressietherapie mag worden toegepast. Een behandeling duurt gemiddeld 45 minuten. De beste resultaten worden verkregen na een intensieve start van de behandeling. Dit betekent, dat de patiënt de therapeut in het begin 3 tot 5 maal per week bezoekt. De duur van de totale behandeling is afhankelijk van een aantal factoren en verschilt per patiënt.

Om de voortgang van de behandeling te kunnen bepalen, wordt de omvang van het oedeem regelmatig gemeten. Aan het einde van de behandelperiode wordt er altijd een therapeutisch elastische kous aangemeten om het verkregen resultaat te behouden. Dit aanmeten kan gebeuren door een bandagist, een huidtherapeut of een dermatoloog.

Bij de behandeling van een lymfoedeempatiënt kan zogenaamde Complexe (gecombineerde) Ontstuwingstherapie worden toegepast. Dit omvat drie belangrijke pijlers, te weten:

• manuele lymfdrainage
• specifieke oedeem- en fibrose (litteken) grepen
• ambulante compressietherapie

De oedeemtherapeut werkt middels bovenstaande pijlers om oedeem te voorkomen, of in volume of de hardheid/stijfheid ervan te doen afnemen -verminderen.

Wat is Manuele Lymfdrainage?
Lymfbanen hebben eigen spiertjes die “pompend” werken. Door deze pompende werking wordt het lymfvocht als het ware vooruit geduwd. Door kleine klepjes in de lymfbanen wordt voorkomen dat de lymfe terugstroomt. Manuele lymfedrainage is een techniek waarbij de oedeemtherapeut probeert, door een zachte pompende beweging, de vochtopname door de lymfvaten te stimuleren en het functioneren van goede vaten te bevorderen. Met specifieke handgrepen wordt de eigen beweeglijkheid van het lymfvatensysteem geactiveerd en gestimuleerd (de “lymfvasomotoriek”) wat de afvoermogelijkheden van lymfe doet vergroten. Hierdoor kan er meer lymfe worden afgevoerd.

Oedeem- en fibrosegrepen
Oedeem- en fibrosegrepen zijn speciale handgrepen die de therapeut toepast bij bepaalde “stijfheid / hardheid” van het lymfoedeem. Door middel van oedeemgrepen kan lymfvocht door het weefsel heen worden geleid naar een plaats waar het gemakkelijker wordt opgenomen. Met fibrosegrepen kan verhard weefsel ("fibrose") soepeler worden gemaakt.

Bewegings- en ademhalingsoefeningen
De oedeemtherapeut leert u specifieke bewegings- en ademhalingsoefeningen aan, die de afvoer van lymfvocht bevorderen. U kunt dit proces verder stimuleren door de oefeningen thuis zelf te doen. Beweging stimuleert namelijk de lymfvaten, waardoor overtollig vocht wordt afgevoerd. Voldoende bewegen is dus belangrijk, maar let er wel op dat u overbelasting van het lichaam voorkomt. De bewegingen moeten vooral “dynamisch” zijn; dat wil zeggen dat aanspannen van spieren en ontspannen zich moeten afwisselen. Sporten als paardrijden, gewichttraining, aanspanningen (bijvoorbeeld bij skiën) ed zijn niet goed.

Ambulante compressietherapie
 Deze therapie is een combinatie van zwachtelen en bewegen. Na elke manuele behandeling moet een compressieverband worden aangelegd om het terugstromen van het oedeem te voorkomen in het door de lymfdrainage soepel geworden weefsel. Het is van groot belang dat u bewegingsoefeningen ook met het verband om blijft doen. Hierdoor wordt het behaalde resultaat vastgehouden en kan bij de volgende behandeling weer en stapje verder gekomen worden.

ML therapie verbetert de lymfafvloed, compressietherapie zorgt juist dat de lymfproductie wordt geremd.

Therapeutische Elastische Kous
 In een later stadium, wanneer de zwelling niet meer afneemt, wordt een therapeutische elastische kous (LINK NAAR TEK) aangemeten om het behaalde resultaat te behouden. ML-therapie is een niet op zich zelf staande behandeling, altijd in combinatie met andere behandelingen zal ML-therapie worden toegepast.

ML-therapeut (Oedeemtherapeut)
De therapie wordt gegeven door een huidtherapeut of een fysiotherapeut gespecialiseerd in lymfoedeembehandeling. Beiden zijn zoals dat heet paramedici en behandelen patiënten alleen nadat een diagnose is gesteld en op verwijzing van arts of specialist. Voor verdere informatie over huidtherapeuten zie de Nederlandse Vereniging van Huidtherapeuten.

Huidverzorging (Skincare)
Een belangrijk aandachtspunt van de ML-therapeut is de skincare. De huid heeft immers een belangrijke barrière functie en er moet gezorgd worden dat er enerzijds niet teveel bacteriën op de huid zitten, en anderzijds dat de huid in een goede conditie is.

Met name barstjes, kloven en droge huid zorgen dat de barrièrefunctie verminderd is. Door het lymfoedeem zijn patiënten met (kans op) lymfoedeem gevoeliger voor infecties waardoor huidverzorging extra belangrijk is.